Tags

, ,

Uit de Bijbel is gelezen: Exodus 24:1-11, Jeremia 31:31-34, Markus 14:22-26

Gemeente van Jezus Christus,

[intro: het woord verbond]
vanavond zullen we stilstaan bij de Bijbelse notie van het verbond. ‘Verbond’, wat houdt dat in? Het is wel een typisch kerkwoord, in het dagelijks levens zul je het niet snel gebruiken. Je hebt wel het Verbond van Verzekeraars, of landen die een verbond sluiten. Maar dan zul je tegenwoordig toch eerder spreken van een verdrag of een bondgenootschap. Of misschien moet je denken aan het moment dat twee mensen trouwen, het huwelijk is immers een verbond. Maar ja, dat hoor je weer alleen in de kerk zeggen…
Wat is een verbond, en waarom is het in de Bijbel zo belangrijk? In het woord verbond hoor je het woord ‘verbinden’ terug. Een verbond is een verbinding tussen twee partijen. Zoals een contract, of zoals een verdrag of een overeenkomst. Alleen, het Bijbelse verbond is dat allemaal net níet. Een contract is te zakelijk, een verdrag is te formeel. Misschien komt een huwelijks-verbond, een verbintenis tussen man en vrouw nog het dichtste bij. Maar zelfs dat is het niet helemaal!

[Bijbelse hoofdlijn: God verbindt zich aan mensen]
Het verbond is, ik zei het al, een heel belangrijk iets in de Bijbel. Je kunt zelfs wel zeggen dat het verbond van God dé hoofdzaak is in heel de geschiedenis van God met mensen. De hoofdlijn van de Bijbel is namelijk deze: God verbindt zich met mensen. En dat doet Hij door middel van een verbond. Door heel de Bijbel heen zie je dat terugkeren. Het begint al bij Noach als hij uit de ark komt. God verbindt zich om nooit meer de aarde weg te vagen met water, en als teken van dat verbond geeft Hij de regenboog. Later verbindt de Here zich aan Abraham. Hij zegt: ‘ik zal jouw God zijn, en die van je nageslacht. Wandel voor mijn aangezicht en wees oprecht!’ Weer later verbond de Here zich aan het volk Israël, bij de berg Sinaï, we hoorden er net over uit de Bijbel. Hij zal hun God zijn en zij zijn volk. Hij komt in een verbondsrelatie tot hen!
Zo kunnen we de hele Bijbel doorgaan, en telkens keert het verbond terug. Er is ten diepste maar één verbond in de Bijbel, al verschilt de concrete vorm door de eeuwen heen. Eén verbond. God die zich verbindt aan mensen. En de diepste achtergrond daarbij is: liefde. Onverdiende liefde. Want, zo zegt de Bijbel ook, de mensen zoeken God niet. Wij mensen zitten vast in zonde en in ik-gerichtheid. Wij gaan echt niet zelf ons aan God verbinden. Maar nu het wonder: God zoekt zélf de mensen op waar ze zijn, en wil zich aan hen verbinden. Hij wil een relatie met hen aangaan. Dát betekent ‘verbond’ ten diepste.
Wat is de God van de Bijbel dan anders dan de goden van andere volken. Daar moeten mensen zelf hun goden behagen, te vriend houden, zijn ze misschien bang voor hun willekeur. Maar zo niet bij de God van Israël. Hij zoekt zélf de mensen op en reikt hen de hand. De God van het verbond!

[kenmerken v.h. verbond tussen God en mensen]
Wat is er eigenlijk kenmerkend voor het verbond tussen God en mensen? Allereerst dus dat het van God uitgaat. Maar… een verbond wordt altijd gesloten tussen twee partijen. De andere partij is een mens, of een volk. Een relatie moet immers van twee kanten komen! Maar wat zijn de partners in het verbond hier dan ongelijkwaardig! Heel anders dan bij een verbond tussen mensen, of een andere overeenkomst tussen gelijken. Bij het Bijbelse verbond is de ene partij niemand minder dan God. De machtige Schepper, Hij die heilig is en ontzaglijk, en tegelijk liefdevol en genadig. Hij is de ene partij, de initiatiefnemer. En de andere partij bestaat uit mensen. Schepsels, klein en nietig, en bovendien nog zondig en onheilig. Maar die twee worden verbonden, als ze beiden ‘ja’ zeggen, net als bij een huwelijk.

Wat is dan de inhoud van het verbond? Bij een verbond tussen twee landen kan het bijvoorbeeld zijn dat ze elkaar niet zullen aanvallen, of elkaar zullen helpen. Het verbond van God heeft echter een veel rijkere inhoud. Deze namelijk: God zal de God zijn voor zijn mensen, en zij zullen voor Hem tot een volk zijn. God zal hun God zijn, dat betekent: al zijn liefde is voor hen. Zijn zegen, zijn bescherming. Hij zal hen leiden en de weg wijzen en voor hen opkomen. Ongelooflijk! Dat belóóft de Here te doen, dat is zijn kant van het verbond. Wat ben je gezegend als Hij je God is! En aan andere kant: de mensen zullen zijn volk zijn. Dat wil zeggen: ze zullen Hem vertrouwen en gehoorzamen, leven met en voor Hem. Ze komen in een relatie tot Hem te staan!
Wat tenslotte nog heel belangrijk is bij het Bijbelse verbond: het is niet voorwaardelijk. Dat zou zo klinken: áls jullie mij vertrouwen en gehoorzamen, dan zal ik jullie liefhebben en leiden. Nee, zo niet! Het is anders, als volgt: Ik, zegt de Here, ben jullie God, die jullie liefheeft en leidt. Dat is de basis. Maar, zo houdt het verbond in, nu verwacht ik natuurlijk wel dat jullie mij ook liefhebben en vertrouwen en gehoorzamen. Zo hoort dat immers in een relatie! Je kunt niet getrouwd zijn en je vervolgens niets van de ander aantrekken. En zeker niet als die Ander met een hoofdletter zo groot en heilig is. Je kunt alleen echt bij Hem horen als je jezelf ook Hem toewijdt.
Wat geweldig, dat de Here zich aan mensen wil verbinden! Dit is echt het evangelie in een notendop. En dit is geen abstracte theorie. U bent waarschijnlijk eens gedoopt. Bij de doop is het beloofd aan ú en jou: Ik wil jouw God zijn, Mij aan jou verbinden! Ook u staat in een verbondsrelatie tot God. Is dat niet geweldig?! En dan rust op ons de plicht, ik mag wel zeggen het grote voorrecht, om van onze kant op die verbondsrelatie in te gaan!

[OT en NT]
Door de Bijbel heen is de kern hetzelfde: God verbindt zich aan mensen. Hij zoekt de relatie met hen. Het verbond maakt echter ook een ontwikkeling door. We hoorden uit Exodus hoe de Here het verbond sloot met Israël. Hij hun God, zij zijn volk. Er wordt een offer gebracht, het volk hoort hoe God wil dat ze leven en stemmen daar mee in: “alles wat de Here gesproken heeft, zullen wij doen!” Alsof ze ja zeggen bij een huwelijkssluiting, of alsof ze hun handtekening onder een contract zetten. Er wordt een heilige offermaaltijd gehouden, als teken van de gemeenschap met God. Heel bijzonder is dat de oudsten zelfs iets van God mogen zien: Hij is bij hen!
Maar dan… de geschiedenis gaat verder. En helaas in het hele ‘Oude Testament’ de geschiedenis van hoe het verbond mislukt. Aan God ligt het niet, Hij is trouw. Maar zijn volk… ze blijven niet aan Hem verbonden. Ze trekken zich weinig aan van zijn goede leefregels. Ze gaan zelfs andere goden dienen, door de profeten treffend beschreven als ‘vreemdgaan’. Zó kan de relatie geen standhouden! Wat nu? Dan maar een punt erachter zetten? Dat zouden mensen zeker allang gedaan hebben. Maar de Here is anders. Hij schrijft zijn volk en zijn verbond niet af. Nee, bij monde van de profeten belooft Hij een nieuw verbond – vernieuwd. Hij zal zélf zorgen dat zijn mensen trouw blijven. Zijn wet in hun hart, de kennis van Hem in hun binnenste!
Hoe gebeurt dat dan? Dan komen we bij het Nieuwe Testament. Jezus komt, en Hij maakt de vernieuwde verbinding, het nieuwe verbond. Hij verzoent wat is fout gegaan en geeft een nieuw begin. Aan het einde van zijn leven, als Hij het Heilig Avondmaal instelt, spreekt hij over ‘het nieuwe verbond in mijn bloed’. Hier is een nieuwe verbondssluiting, zoals eens bij de Sinaï. Jezus zelf geeft zijn leven als offer, zijn bloed legt de verbinding. Een maaltijd van gemeenschap is er ook hier: het Heilig Avondmaal dus. Jezus toont wie God is, net al eens bij de Sinaï. En ook Hij geeft ons zijn wet om naar te leven: het grote gebod van de liefde tot God en de naaste.
Jezus herstelt en vernieuwt het verbond. En meer nog: Hij zorgt dat ze zich uitstrekt tot óver de grenzen van Israël heen. Voortaan mag ieder, uit welk volk dan ook, ingaan in de verbondsrelatie met de God van Israël. Jezus opent de weg tot de Vader voor allen.

[Verbond nu]
Dan is dit de goede boodschap van vanavond voor ons allen: er is een God, en Hij wil zijn verbond sluiten met u! We mogen alles wat gezegd is over het verbond door Jezus op onszelf toepassen. Hij zegt tegen u persoonlijk, net zoals eens tegen Abraham of Israël: Ik wil uw God zijn! De machtige, heilige en genadige God – ik herhaal het nog maar eens, Hij wil úw God zijn. Hij wil u al de zegen van het verbond schenken. Verlossing van schuld, vergeving van alles wat u verkeerd deed en doet. Vrijmaking uit het geweld van de duivel. Daar wil Hij u allemaal van afhelpen. En wat wil Hij geven aan wie zich met Hem verbindt: Hemzelf, dat allereerst. Zijn nabijheid, trouw, liefde, zijn macht u ten goede. Hij wil als een Vader zijn, zorgen en bewaren. Hij biedt u zijn vriendschap! En daarbij zegt Hij u een plek toe in zijn koninkrijk, als Hij komt of als u sterven moet.
Dat alles van zijn kant. En van onze kant? Wij hoeven niets te geven. We hoeven alleen maar ‘ja’ te zeggen: ja Here, ik wil de uwe zijn en voortaan leven met U. Zó eenvoudig is het te krijgen. Het is als een huwelijk: je hoeft alleen maar ‘ja’ te zeggen. Want Hij doet het aanzoek.
Maar… hoef je dan niet goed te leven, de zonde te laten enzovoorts? Ja, maar niet als voorwaarde om deel te krijgen aan het verbond. Het is zoals een lied zegt “zoals ik ben, ’t heb anders niet, dan ’t offer ook voor mij geschied, en dat Uzelf mij roepen liet…” Je hoeft alleen maar te zeggen: Ja, Here, U wil ik dienen! En dan heb je deel aan ál die zegeningen van het verbond. Dan is de Here je God, dan heb je vergeving, bescherming, Hem als Vader en een plek in de hemel. Is het niet ongelooflijk? Hebt u al ‘ja’ gezegd op Gods aanzoek? Wat krijg je veel, en wat is het eenvoudig!
Maar het goed leven dan, en het breken met de zonde, enzovoorts? Ja, dat hoort er ook bij. Maar niet als voorwaarde. Zo leven is leven ín het verbond. Zo leven is zelfs één van de zegeningen die de Here belooft aan zijn verbondsgenoten. Hij geeft daar zelf kracht voor door zijn Geest. Het is zijn gave! Ja, en natuurlijk ook onze opgave. Maar geen voorwaarde. Zeggen: ‘ja, ik wil voor u leven’ dat is genoeg. Al weet je best dat je dat niet doet en zelfs niet kunt. Dan zal Hij de rest wel geven, en dat duurt uw hele leven!

[in het verbond komen, en blijven!]
Hebt u het geloof al eens zo bekeken, als een verbondsrelatie met God? Als een ‘ja’ zeggen op zijn aanzoek? Of laat ik het eens anders zeggen: hebt u of heb jij al wel eens die bewuste keuze gemaakt om uzelf aan Hem te verbinden? Hebt u gezegd ‘Ja, Heer, hier ben ik?’ Dán deel je in alle zegeningen. Misschien hebt u dit nooit zo gedaan. Misschien hebt u van jongs af aan geloofd, of… misschien is uw geloof alleen maar traditie, dat kan ook! Kan dan vandáág nog in het verbond. De Here zegt het, bij monde van mij: Hij wil uw God zijn en u zóveel schenken! Zeg dan op uw beurt: ‘Ja, Here, ik wil de uwe zijn en leven voor u!’ Of zeg het opnieuw, als uw geloof misschien op een heel laag peil is. Kom in het verbond! Beantwoord uw doop – of laat u dopen!
En bent u al in het verbond, hebt u zichzelf overgegeven aan de Here, blijf dan in het verbond. Of beter gezegd: leef eruit! En dat is véél meer dan eerlijk leven en naar de kerk gaan. Nee, besef dat de Here een soort heilig contract met u heeft gesloten. Getekend door Hemzelf, belooft Hij zoveel. Hij uw God, met alles wat eruit voortvloeit: vergeving, vernieuwing, bescherming, uitzicht. Het verbond is een sterke steun bij het gebed. Dan kun je dus, in alle eerbied, rechten laten gelden. Kun je zeggen: Here, U hebt het toch beloofd? U bent toch mijn God? U wilt me toch vernieuwen? Breek dan de macht van die ene zonde in mijn leven! Of: Vader, u zorgt toch voor mij? Doe dat dan ook nu, in deze moeilijke situatie! Kracht uit het verbond. Zorg dan dat je al Gods verbondsbeloften kent, uit de Bijbel. En pleit erop, om Jezus’ wil.
Blijf in het verbond. Dat betekent natuurlijk ook: nauwgezet leven als christen. Tijd nemen voor God. Anders zul je afdwalen, dan verwatert je relatie. Dan ga je Israël achterna, die het verbond vergat. Het kan helaas, mensen die vol vuur kozen voor God, maar tien jaar later Hem vergeten zijn. Nee, lééf uit het verbond, nog meer: leef met God. Dan zul je ook leven vóór Hem!

[slot]
En tenslotte: door Jezus staat het verbond open voor ieder, wie hij ook is. Niet meer Israël alleen, wij mogen delen in de zegen voor Zijn volk. Nodig dan ook vrijmoedig anderen om erbij te komen! Want er is geen beter leven dan dit: verbonden aan God. Leven in het verbond. Dan ben je gezegend, dan ben je veilig, dan ben je geliefd. Zou je dat een ander ook niet gunnen? Spreek dan vrijmoedig over Hem die zich aan mensen verbindt.
Gods verbond, het is een kernnotie in de Bijbel. Een geweldig iets. Een vaste bodem om je leven op te baseren. Daarom: leef eruit!
“Trotse bergen zullen wijken,
vaste rotsen eens vergaan,
maar Gods trouw zal nooit bezwijken,
zijn verbond blijft eeuwig staan!”

Amen

 

Advertenties