Uit de Bijbel is gelezen: psalm 124, en 2 Korinthiërs 1:1-2

 

Gemeente van Jezus Christus,

[votum en groet]
We begonnen De dienst van morgen met die bekende woorden ” onze hulp is In de naam van beheer, die hemel en aarde gemaakt heeft” – en nog een paar zinnen daarna. Elke zondag beginnen we de kerkdienst op die manier. “Votum en groet” – Zo heet de Formule waarmee de kerkdienst wordt geopend. Maar horen we die woorden nog? Hebt u, heb jij bewust geluisterd daarnet?
Juist als iets heel bekend en vertrouwd is, juist als iets elke keer terugkeert, dan is het gevaar groot dat het niet meer binnenkomt. Daarom willen we er vanmorgen eens bewust bij stilstaan. Waarom beginnen we de kerkdienst zó? Wat zegt het eigenlijk?

Laat ik dan meteen met de deur in huis vallen. We doen dit om ons weer juist te oriënteren. Om weer te weten hoe de dingen zijn. Want wat spreken we uit, meteen aan het begin? “Onze hulp is in naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt”. Wij zijn er, en God is er. Hij is onze maker, de schepper van hemel en aarde. En Wij zijn zijn schepsels.
Als je zó begint, dan besef je meteen: wij zijn niet de maat van alle dingen. We zijn misschien kleiner dan we willen. Het is goed om zo te beginnen, om ons ballonnetje te laten lekprikken. En tegelijk: onze hulp, onze verwachting is van God. Hij die hoog is, is een helper. “Genade voor u, en vrede”- van die geweldige woorden die volgen. De grote God ziet ons genadig aan, liefdevol.
Wat een grote dingen zijn dit! Misschien kom je net van je ontbijt, misschien ben je nog aan het bijkomen van een intensieve week… Maar dan is dít wat je meteen mag horen op zondagmorgen. Zó is het: “onze hulp is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft”.

[krachten in de wereld]
Het jaarthema voor het komende seizoen is “Kerk in het krachtenveld van Christus” – ons aangereikt door de landelijke kerk. “Kerk in het krachtenveld van Christus”. Klinkt mooi, zo met 3 keer ‘k’, Maar het woord krachtenveld is wel opvallend. Dat hoor je niet zo snel In de kerk. Eerder komt dat uit de natuurkunde. Ik liet daarnet iets van aan de kinderen zien, hoe rondom een magneet een onzichtbaar krachtenveld is. Krachtenveld, laat ik maar gewoon zeggen: er trekken dingen aan je. Hier In de kerk de kracht van Christus. Maar ook doordeweeks sta je in een krachtenveld. Er zijn krachten die aan je trekken, die je op een bepaalde manier richten, die je een kant op duwen.
Voel je dat wel eens? Maar ook als dat niet zo is, Het is goed om dit te beseffen. Je staat niet neutraal op aarde, dat je denkt: tjo, wat zal ik eens gaan doen, hoe zal ik mijn leven inrichten? Er wordt aan je getrokken. Er is dat krachtenveld op je werk, van wie wie steunt, van wat acceptabel is en wat je niet doet. Er is die onzichtbare aandrang die maakt dat ik telkens mijn telefoon weer uit mijn broekzak haal. De druk is er van rondom, om te presteren, om de beste versie van jezelf te zijn. En aan de andere kant misschien de zuigkracht om op te geven, als jouw leven zoveel minder leuk en geslaagd lijkt als anderen om je heen. Er is groepsdruk van de Mensen om je heen, en dat bepaalt je leven meer dan je vaak beseft: als niemand om je heen rookt doe jij het ook niet. Als iedereen een biertje pakt, doe jij het ook snel. De wereld is een krachtenveld. De reclame die je wijsmaakt wat je moet hebben. De onvrede die ook jou besmet als je weer politiek nieuws hoort. En wij, wij worden beïnvloed. Zoals een metaaldeeltje in de buurt van een magneet. En dit is niet alleen psychologie of zo. De Bijbel heeft het over machten en krachten die de wereld beheersen: een geestelijke werkelijkheid. Zó is de wereld waar u en jij en ik in leven.

[de kracht van Christus]
Wat is het dan mooi als je op zondag in de kerk komt, en je hoort: “onze verwachting is van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft… Genade en vrede van God onze vader” Enzovoorts. Votum en groet. Voel je, hoe hier ineens een heel ándere kracht komt? Hoe je hier op een andere manier onder invloed komt? O ja, God… Ik ben niet allereerst consument, of student, ik ben een schepsel van Hem. Genade en vrede, dát is wat een mens uiteindelijk nodig heeft – niet succes op het werk, of een knap uiterlijk. Hier in de kerk kom je in het krachtenveld van Christus!
Ja, want er zijn in de wereld allerlei schimmige krachten. Die je grijpen, gebruiken, verslaven zelfs. Als je het eenmaal doorhebt, kun je je machteloos voelen. Ben je als mens maar gewoon een prooi, een speelbal? Of moet je misschien op die krachten surfen, er gebruik van maken? Maar wat als je valt?
Maar… nu is het mooie, het geweldige, het onverwachte: in deze wereld werkt ook de kracht van Christus. Het is niet zo dat het hier op aarde een chaotisch krachtenveld is, en hoog daarboven God, onbewogen door welke kracht ook. Nee, het wonder is: temídden van alles wat in de wereld beweegt, werkt ook God. In Jezus is hij immers middenin het gewoel gekomen. Zíjn kracht op aarde gekomen. En die kracht werkt nog! Laten we nooit denken dat de Heer alleen werkt in de kerk. Nee, onverwachts kom je Hem tegen op allerlei plekken. Het krachtenveld van Christus is niet te begrenzen in kerkmuren. Wij mogen juist méébewegen, overal waar Hij werkt.
Maar wat wel waar is: hier in de kerkdienst, is een concentratieplek. Een plaats, een moment, waar het krachtenveld van Christus geconcentreerd is. En daarom, daarom is het zo belangrijk dat je er bent. Hier werkt zijn Geest wel bijzonder, waar mensen in zijn naam bijeen zijn. Waarom zou je naar de kerk komen? Ten diepste niet alleen voor een goede of minder goede preek, of om lekker te zingen, of voor de onderlinge ontmoeting. Maar omdat de kracht van Christus hier werkt, en je zijn kant op trekt. Je weer oriënteert op God. Dat heb je nodig, in een wereld waar zoveel is dat je een andere kant op trekt, elke dag. Déze plek, in het krachtenveld van Christus.
Die kracht zit in alle onderdelen van de eredienst verweven: liederen, bijbel, preek, stilte… Daar zullen we dit seizoen uitgebreid bij stilstaan. En votum en groet, de beginwoorden, van de dienst, vatten alles meteen al samen. In dát krachtenveld, verwoord in de oude formules, mogen wij samen zijn

[wat Votum zegt]
Laat ik over allebei kort iets zeggen. Het ‘votum’ is de slotzin van psalm 124, we lazen hem samen. In die psalm dankt de dichter dat God hem heeft geholpen, en heel het volk. Ze zaten in groot gevaar,er waren vijanden, maar God heeft ze gered. En hij sluit dan af met de belijdenis ‘onze hulp is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft’.
Het votum, de eerste woorden van de dienst, is wat wíj belijden, wat we ons weer te binnen brengen. Ik als predikant spreek het uit, maar namens ons allemaal samen. Er zijn ook kerken waar de gemeente het samen uitspreekt, of ‘amen’ zegt, als gezamenlijke instemming. En wat belijden we dan, wat spreken we uit? Heel in het kort: wie wij zijn, en wie God is. Allereerst wij: wij zijn mensen, schepsels van God. Uit onszelf vaak machteloos tegen de grote dingen die op je af kunnen komen. We kijken rond: van wie kun je het verwachten? En dan komt die andere kant: wie God is. Of misschien moeten we in onze tijd wel nog een stap terug: dát God er is. En Hij is de schepper van hemel en aarde. Die Éne die boven alles staat, de bron van het bestaan. Dat is het basisperspectief van het geloof: ik een mens, een schepsel. Ik kan niet alles, ik ben niet het middelpunt van het heelal. Dat is God. Hij geeft het leven. En het allermooiste: je mag het van Hem verwachten. Wat dan? Hulp, heil, herstel. Dat Hij bij je is. Dat met Hem de dingen goedkomen, op één of andere manier. Want Hij is trouw, en laat het werk van zijn handen niet los – woorden uit andere psalmen die in het votum worden toegevoegd.

[wat Groet zegt]
Zo belijden we in het votum wat de ware stand van zaken is: God is God, wij zijn mensen. Wij hebben Hem nodig. En dan volgt, aan het begin van de kerkdienst, de groet. “Genade voor u en vrede, van God onze Vader, en van de Heer Jezus Christus” – en meestal wordt dan ook de Heilige Geest nog toegevoegd. Deze woorden spreek ik ook als predikant, maar nu niet meer namens allen. Ik mag dit uitspreken namens God. Genade en vrede ván God, naar jullie als gemeente toe.
En dit is zó mooi, als je tenminste echt luistert, en niet op de automatische piloot de dienst begint. We hebben gezegd: God is God, wij zijn wij, en we verwachten onze hulp van Hem. En dan mag je het horen en geloven: er ís genade voor je, en vrede. Hier, voor jou! Genade: dat is onverdiende goedheid en gunst, die God wil geven aan mij. Ondanks mijn fouten en zwarte plekken. Vrede: dat is rust, heelheid, volheid, het is weten dat je wordt gedragen. Genade en vrede, dat zegt de grote God je toe. Om Jezus’ wil.. Hóe dat werkt met Jezus die er zijn leven voor gaf, dat komt later wel, nu klinkt meteen wát Hij geeft. Genade en vrede. Dat mag je ontvangen, metéén, zodra de kerkdienst begint.
Je moet het eigenlijk proeven, zoals we laatst hoorden uit psalm 34. Proeven: genade… vrede… als een hand onder je leven. Als een hand op je schouder. Als muziek. Genade en vrede, dát mag je basis zijn, want dat geeft God. Het krachtenveld van Christus trekt hier aan je, voel je het? Genade en vrede, dát mag je oriëntatie bepalen. Dat mag onze eredienst stempelen, en daarom ons leven elke dag. Daar mag je uit leven, en dat mag je in beweging zetten. Wát een rijkdom!

[moeilijk vast te houden]
Ja, dit mag onze basis zijn, en telkens mogen we het weer horen. En dat is wel nodig ook, want het is nog niet zo makkelijk vast te houden. Vrolijk besef je het soms op zondag: Onze hulp is van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft. Genade en vrede mag mijn basis zijn. Dan word je met kracht die kant op getrokken. Maar er zijn en blijven ook andere krachten die trekken. Hoe houd je dit vást? Niet alleen als je in de kerk bent. Om voor mijzelf te spreken: ik begin mijn dag met Bijbellezen en gebed, en dat is goed. Dan kom je in het krachtenveld van Christus. Maar in de drukte van de dag verlies ik zó weer veel van de rust die ik daar vind.
Ach, en dit zal toch de ervaring van u en jou ook wel zijn? Als je ogen ’n uur lang naar filmpjes en berichten van kijken, dan is dáár je hoofd vol van, warrig en druk. Als op je werk het niet lekker loopt, of als je zorgen hebt. Als het leven soms niet leuk is, en jij moe bent. Hoe houd je het dan vast, om dit als basis te hebben “Onze hulp is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft. Genade voor mij en vrede”….

[oproepen: kom in krachtenveld]
Nou, ga dan vooral niet vechten met jezelf: ‘ik zou sterker moeten zijn, ik zou meer dit of dat moeten vasthouden’. Nee, er zijn allerlei krachten die veel te groot voor ons zijn. Weet je wat je moet doen? In het krachtenveld van Christus komen, telkens weer. Zijn kracht opzoeken. Niet zelf worstelen. Richt je op Hem! Dat kan doordeweeks, door een lied op te zetten. Door te zingen. Door een Bijbelwoord vast te houden. Ik hoorde het van de week nog op Groot Nieuws Radio “Repeat ‘till you believe it” – herhaal het tot je het gelooft. Zeg het maar voor jezelf: ‘Onze hulp is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft’. Hoe kun jij zorgen dat het krachtenveld van Christus beter je huis en je leven doordringt? Denk er eens over!
En vooral: kom naar de kerk. Ook al zijn we hier misschien niet hip, of jong, of wat ook. Maar hier, en in elke kerk waar God wordt aanbeden, daar is de kracht van Christus. Hier word je gereörienteerd. Hier is een brandpunt van Gods kracht. Genade en vrede krijg je hier toegezegd, al vanaf de eerste woorden. Hier moeten andere krachten wijken. Kom, wees er maar bij, elke week. En strijd tegen die neiging om thuis te kijken, of een keer over te slaan, of te kritisch te zijn. Ja, de kerkdienst is aan de ene kant een zwak mensenwerk. Maar aan de andere kant hangt hier Gods kracht – echt wel! Stel jezelf erin, vol verwachting en verlangen, telkens weer.

[slot]
Ons jaarthema ‘de kerk als krachtenveld van Christus’. We gaan er dit jaar nog meer over horen, en allerlei onderdelen van de eredienst één voor één uitlichten. Bijvoorbeeld: over een paar maanden is er een zangdienst, en dan zullen we eens stilstaan bij de kracht die in liederen zit.
Ik zei al: het krachtenveld van Christus beperkt zich niet tot de kerk. Zijn Geest werkt wijd – wereldwijd. Let er maar op! Maar op één plek is hij zéker in het midden: waar twee of drie in zijn naam bijeen zijn. Dat is beloofd. En daar mogen we elke week weer mee beginnen: “Onze hulp is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft”

Amen