Gemeente van Jezus Christus,

[Intro]
We hoorden uit de Bijbel woorden uit Mattheüs 6. Het slot van Mattheüs 6 is bekend en geliefd bij veel christenen. Zo ongeveer vanaf vers 25: “maak je geen zorgen… je Hemelse Vader weet wat je nodig hebt… Hij zorgt voor de vogels, zou hij ook niet voor jou zorgen?”. Ik lees dit Bijbelgedeelte regelmatig als ik bij mensen op bezoek ben die het moeilijk hebben. Bemoedigende woorden van Jezus als je zorgen hebt!
Echter, Toen ik de preek van vanmorgen ging voorbereiden, ging ik me afvragen: Gebruik ik, begrijpen we dat bekende Bijbelgedeelte zo wel goed? Geeft Jezus hier een bemoediging, of vooral een uitdaging? Ik kwam erachter dat we echt moeten beginnen bij vers 19, de tekst voor vandaag “verzamel voor jezelf geen schatten op aarde” – dat is geen bemoediging volgens mij, maar echt een uitdaging…
Het gedeelte over je geen zorgen maken, en over de Hemelse Vader die voor je zorgt, dat komt daarna. Dat is de reactie op alle bezwaren die meteen in een mensenhart gaan opborrelen bij Jezus’ woorden. “Verzamel je geen schatten op aarde”. Ja, maar… je mag toch best wat bezitten. Ja, maar… je kunt toch niet zonder geld in onze maatschappij. Ja, maar… je mag toch wel sparen voor slechte tijden… Dáár zegt Jezus op: ‘maak je geen zorgen over je leven, je kleding, je voedsel… je hebt een Hemelse Vader die voor je zorgt’. Een bemoediging, jazeker. Maar voor wie? Voor wie het aandurft om aardse schatten los te laten, om God boven geld en goed te zetten. Is het voor óns vandaag ook een bemoediging? Of moeten wij vooral de uitdaging horen? “Verzamel voor jezelf geen schatten op de aarde”. Laten we luisteren wat Jezus zegt over bezit.

[Gevaar van geld als je Jezus wilt volgen]
De Heer zegt “verzamel je geen schatten op aarde”. En hij vervolgt “verzamel schatten in de hemel”. Ik denk dat ik eerst wat misverstanden moet wegnemen. Pas sprak ik met iemand, en die vertelde het volgt. Hij zei “ik kom uit een achtergrond, en dan was het niet belangrijk of je een goede opleiding had, of je dat je geld had. Het ging maar om één ding: zul je in de hemel komen?”. Is dat wat Jezus bedoelt in onze tekst vandaag? Alle nadruk op het hiernamaals? Niet de aarde, maar de hemel? Nee, dat denk ik niet. Het gaat allereerst over je levensoriëntatie nú, over waar je je schat zoekt, waar je hart ligt. En zeker, dat heeft gevolgen tot in de eeuwigheid. Maar het gaat juist over nu!
Dan nog een misverstand. Jezus zegt niet dat je geen aardse schatten mag hébben – een geruststelling misschien voor sommigen hier! De Heer zegt: verzamel ze niet, zóek het niet. Wil niet rijk zijn. Maar als het je gegeven wordt, geniet er dankbaar van! Een voorbeeldje. Ik ken iemand, die echt nóóit bezig is geweest met geld of spullen. Maar hij had een goed verstand, en kreeg een goede baan in de wetenschap, met bijbehorend salaris. Hij kocht een huis, in de tijd dat dat nog betaalbaar was, en dat vervolgens dertig jaar in waarde steeg. Nu is hij gepensioneerd, en heeft een aardige aardse schat, bijna tegen wil en dank. Je kunt Jezus volgen óók als je gezegend bent met bezit. Maar – en dat is het. vanmorgen – de Heer waarschuwt wel: aardse schatten, geld en bezit, het kan je ernstig hinderen om op Gods weg te gaan. Gods koninkrijk te zoeken. Hoe is dat bij ons?
De eeuwen door hebben christenen dit gevaar beseft. Paulus zei het al, we hoorden het “wie rijk wil worden staat bloot aan verleiding”. Denk aan de kluizenaars uit de middeleeuwen, of de kloosters. Wie in het klooster gaat, belooft drie dingen: kuisheid, gehoorzaamheid, én armoede. Waarom dat laatste? Om niet bij God vandaan getrokken te worden door aardse schatten. Soms ging dat wel erg ver, Erasmus vertelt over monniken die alleen munten wilden aanraken als ze leren handschoenen hadden aangetrokken… Maar ze hadden tenminste dat gevoel: geld en God, het gaat slecht samen. Beseffen wij dat nog? Aardse schat bedreigt hemelse schat. En niet alleen als je rijk bent trouwens. Kun je maar net de eindjes aan elkaar knopen, dan kan dat juist maken dat je drukker bent met geld dan met God. Maar het geldt minstens zoveel als je overvloed hebt.

[waarom geld en goed gevaarlijk is]
Maar waarom is schatten op aarde verzamelen dan gevaarlijk volgens Jezus? Wel, hij zegt het, ‘waar je schat is, daar zal ook je hart zijn’. Als je spullen en geld hebt, dan ben je er maar druk mee. En dan leidt dat je af van God. Dan kun je niet goed Jezus volgen. Dan kun je nauwelijks horen bij die mensen die de Heer benoemt aan het begin van de Bergrede: de nederigen van hart, de barmhartigen, zij die hongeren en dorsten naar gerechtigheid. Nee, want je bent bezig met iets anders: hebben en houden wat je bezit. En zijn dat nu zulke erge dingen? Nee. Maar juist hier geldt: het goede is de vijand van het betere. Iemand schreef: juist omdat het niet direct zonde is, lijkt als dat bezig zijn met bezit zo onschuldig. Je doet toch niets fout? Maar: botte zonde verslaat zijn duizenden, geld en goed zijn tienduizenden. Want het scheidt je évengoed van God uiteindelijk!
En hoe scheidt het je dan van God? Omdat het de plaats van God inneemt. Degene op wie we mogen vertrouwen, Hij die ons waar geluk kan geven en aan wie we ons leven moeten wijden. Alles wat Gods plek inneemt, is een valse God. Een afgod. En wat doen wij al te snel? We vertrouwen op wat we hebben. Pensioen geregeld, spaargeld op de bank, goed verzekerd zijn… We verwachten al te vaak ons geluk van wat geld kan kopen. Een mooie auto, lekker eten, kleding, lange vakanties – als je dat hebt, dán moet je toch gelukkig zijn? Alle reclame houdt het ons voor. Juist wie het nog net niet heeft, streeft er het meeste naar. En daarom wijden we ons leven ook aan werken en verdienen. We brengen er offers voor van overwerk en stress.
En nee, we zullen vast zeggen ‘geld maakt niet gelukkig’ en ‘spullen zijn maar spullen’. Maar wat toont je agenda, je inrichting, je rommelzolder? Waar zijn je gedachten mee bezig als je even niets te doen hebt? Nogmaals: dat waar je geluk van verwacht en waar je bereid bent offers voor te brengen, dat is je God! En dat kan er maar één zijn. Waar komt er langs in je levensloop als je begraven wordt? Je werk, in welke huizen je woonde, mooie vakanties met het gezin… Maar waar is God?

[God en geld: absolute tegenstelling]
Jezus is scherp: je kunt niet God dienen en de mammon – de geldgod. “Niemand kan twee heren dienen”. Hij maakt een absolute tegenstelling. En dáár komen in ons hart, in mijn hart tenminste wel, de tegenwerpingen tegen op. We denken dat het wel allebei kan, zelfs allebei moet. Je moet toch ook vooruitdenken, reserves hebben? Je kunt toch niet zonder geld? Maar Jezus zegt dus “niemand kan twee heren dienen”. Wij denken misschien, anno 2026: nou, je kunt toch best twee werkgevers hebben? Maar Jezus gebruikt het woord ‘Heer’, en dat hoort bij de slavernij die destijds helaas heel gebruikelijk was. Een slaaf had één Heer, en die had het voor het zeggen.
Ik vind het een heel onthullende beeldspraak. Wij denken dat we dingen hebben, of geld. Maar Jezus zegt: heeft het jou? Is het uiteindelijk jouw baas? Dan ben je een slaaf! Een slaaf van wat je hebt of wilt hebben. Dat díen je, terwijl je denkt dat het jou dient! Terwijl andersom, als God je Heer is, dan is geld en goed niet de baas. Ook al heb je het, het heeft jou dan niet. Je kunt maar één Heer dienen.
En zo komen we bij de kernvraag: wie heeft het voor het zeggen in je leven? Wat beheerst je? Waar leef je voor? De grootste vraag die er is uiteindelijk!
Ja, en dat leven voor spullen en geld leeg is, dat voelen veel mensen wel aan. Wie wordt er niet moe van alle reclame? Wie voelt soms niet dat je met shoppen niet alleen een lege bankrekening, maar ook een leeg hart overhoudt? Niet voor niets zijn er trends zoals ‘ontspullen’ en ‘minimaliseren’. Alleen: er moet wel een alternatief zijn, anders val je toch weer terug in de oude patronen. Waar zoek je dán je geluk, als het niet is in dingen? Wat is dán je schat?

[De rijkdom bij God]
Ik merkte bij het maken van deze preek dat het makkelijk is om te zeggen hoe het níet moet. Níet materialistisch zijn, níet leven voor geld en goed. Maar wat dan wél? Dat is lastiger, juist omdat onze hele maatschappij ons leert om het wel te zoeken in wat je hebt.
Er zijn mensen die zeggen: ‘ik verzamel geen spullen meer, maar mooie ervaringen’. Dat is zo slecht nog niet. Zelfs Jezus zelf raadt ons vandaag aan om eens naar de vogels en de bloemen te kijken. Doe maar eens, deze vakantie! Kijk, hoe ze leven onder Gods hemel. Ervaar wat het is om te zíjn in plaats van te hebben. En tegelijk, als mensen zeggen “ik verzamel ervaringen” – vaak bedoelen ze toch dingen zoals reizen en activiteiten, dingen die alleen kunnen als je redelijk wat geld en tijd hebt… Aardse schatten die je omzet in een in andere vorm.
Laten we weer naar Jezus luisteren. Hij zei: niemand kan twee heren dienen. De ene wordt ontmaskerd: de aardse schat als slavendrijver, die niet vrij maakt maar je juist bindt. Maar dan de andere. Dat is natuurlijk de Heer met een hoofdletter – God Zelf. Alleen, dat woord ‘heer’ klinkt dus niet zo aardig. Is geloven dat een andere vorm van slavernij?
Maar luister dán wat Jezus verder zegt. God, die de Heer is, die inderdaad het mag zeggen, jouw maker, Jezus noemt Hem ‘jullie Hemelse Vader’. Dát is het geheim van geloof. Eigen baas ben je nooit, al denken we dat graag. Maar Jezus leert: boven je is de Hemelse Vader. Geen harde heer, maar de God die zorgt als een vader. Die je niet hard laat werken om geluk te verdienen en genade, maar die het zomaar géven wil. ‘Vader’, daar klinkt liefde in. Hij wil je aannemen als kind, met al je mooie en minder mooie kanten. Hij aanvaardt je en vormt je en vergeeft je. Hij wil jou aan Hem verbinden, voor altijd. Hij trekt je in die andere wereld: het koninkrijk van God. Waar barmhartigheid heerst, waar recht is, waar niet de schreeuwers winnen maar de zachtmoedige mensen. Hij geeft eeuwig leven, dat nu begint en nooit meer stopt. Dát zijn de schatten in de hemel die bij God te vinden zijn. Uiteindelijk is de Heer zelf de schat. En díe mag je zoeken. Die mag je vinden, als je Jezus volgt. Dít is de enige remedie om los te komen uit de macht van de aardse schat: die hemelse schat vinden, bij God. Zijn je ogen daar al voor open gegaan?

[Gods koninkrijk zoeken en zijn gerechtigheid]
Je laat alleen een schat schieten, als je een nog grotere ziet. En daarom: probeer niet los te komen van materialisme, van spullen en alles, los van God. Nee, zie wat voor schat er bij Hem is – dát is de remedie! Dan wil je je leven toch niet volstoppen met alles wat uiteindelijk als zand door je vingers glijdt?
Een theoloog kreeg een een gratis exemplaar van het blad ‘Luxurious Living’. Vól met tips voor de beste restaurants, aanbiedingen voor kisten met exclusieve wijnflessen, modereportages met de laatste dure trends… Sommige mensen die zo’n blad lezen, denken ‘wow’, en dromen helemaal weg. Maar deze theoloog had net Mattheüs 6 gelezen. En daarom deed dat blad hem niets, hij keek er dwars doorheen. Want waar kwam het uiteindelijk op neer? Mattheus 6 vers 31 ‘wat zullen we eten, wat zullen we drinken, waarmee zullen we ons kleden – dat zijn (zegt Jezus) allemaal dingen die de heidenen najagen’. Wat leeg, wat laag, leef je dáárvoor?
Nee! ‘Zoek liever eerst het koninkrijk van God en zijn gerechtigheid’. Dat is zoveel hoger en mooier en groter! Als je Jezus volgt moet je niet je ambities opgeven, je moet zo hóger stellen. Hóger dan huisje-boompje-beestje. Leven voor zijn koninkrijk. En dat is groots! Ja, het begint klein. Dat God, je Hemelse Vader, koning mag zijn over elk aspect van je leven. Ook je geldbesteding en je baankeuze en wat je koopt en waar. Maar het is nog veel groter. Je krijgt een missie. Dat koninkrijk bevorderen. Jezus aanprijzen in je woorden en daden. Gaan voor gerechtigheid op aarde – niet langer ‘als ik het maar goed heb’ maar ‘een eerlijke wereld’. In het groot, en ook in het klein. Zelf doen wat je kunt. Bevrijd, uit hebben en houden, bevrijd tot geven en houden van. En waarom? Omdat je die grote schat vond, bij God. Zijn vaderlijke zorg, geduld, genade. Omdat je Jezus volgt, omhoog.

[praktische consequenties]
Dan dien je één Heer, die je Vader is. En dan is geld, goed, genot niet meer je heer. Dan heeft het jou niet meer, dan heb jij het. Om goed te gebruiken, al biddend. Om makkelijk los te laten ook, als je merkt dat een ander het meer nodig hebt, of dat het jou hindert op de weg achter Jezus aan.
En dan luister je goed naar wat Hij zegt. “Verzamel geen schatten op aarde”. Dan ben je alert. Want álles om ons heen bijna verkondigt een ander evangelie. Reclames die overal staan: koop dit, dán word je gelukkig. De druk van de omgeving: al je vrienden die verre reizen maken – wil jij ook! Dat je wordt afgemeten aan je kleding, of dat je het zelf doet bij anderen… Het is echt een strijd, om Jezus’ weg te gaan, en níet te hechten aan spullen, en níet je zekerheid te ontlenen aan reserves. Neem het maar mee vandaag, dat matigheid meestal méér is. Leef eenvoudig, dan heb je meer ruimte en tijd voor God en je naaste. Houd je blik boven alles gericht op de hemelse schat: Hemzelf. Bid dat Hij je ogen opent, en recht gericht houdt! En ja, dit zeg ik ook tegen mezelf, in een enorme pastorie en met twee auto’s. Deze woorden van Jezus zijn zó relevant, en zo lastig tegelijk…
“Verzamel voor jezelf geen schatten op aarde. Verzamel schatten in de hemel Zoek éérst het koninkrijk van God” Herkauw het eens, deze week. Waar is jouw schat? Wat vult jouw hart? Moge de Heer de mammon uitdrijven, juist in onze materialistische maatschappij!

Amen