Gemeente van Jezus Christus,

[intro: het leven een pelgrimstocht]
Net als vanmorgen lazen we uit de Bijbel Psalm 84. En ik zei vanmorgen al: psalm 84 is een pelgrimslied. Iemand is op weg naar de tempel in Jeruzalem, en zingt zijn verlangen uit. Er zijn wel meer van zulke psalmen, bijvoorbeeld 122 ‘wij staan/ gereed om naar Gods huis te gaan’. Of ook psalm 63, waar we zonet uit zongen. ‘Hier in een land waar niets wil groeien/ blijft het verlangen in mij gloeien:/ wat zou ik graag dichtbij u zijn./ Heer, in uw tempel…’
Maar wij leven nu. En de tempel in Jeruzalem is er allang niet meer. Wat heeft zo’n psalm ons dan te zeggen? Toch heel veel! Vanouds is het leven van een gelovige gezien als een pelgrimsreis, een reis net als de dichter maakte, maar dan figuurlijk. Wie gelooft, gaat verlangend op weg door het leven, uitziend naar het einddoel: God ontmoeten in zijn heerlijkheid. Het hemelse Jeruzalem, de nieuwe hemel en aarde waar God bij de mensen woont. Zo kunnen de woorden uit de oude psalm ook op ons slaan. Mensen onderweg naar God, over de wegen van het leven.
Heb je jezelf weleens zo gezien? Als iemand op pelgrimstocht, op reis naar Gods Vaderhuis? Niet hier thuis, maar een mens onderweg. Soms gaande door dorre dalen, maar ook oases ontmoetend. Het Heilig Avondmaal, dat we vandaag vierden, zou je kunnen zien als zo’n oase onderweg. Een plek tijdens je toch om op krachten te komen. Om daarna weer verder te gaan, op weg naar het nieuwe Jeruzalem, om daar voor altijd te blijven.

[misvatting: hier dor, straks mooi]
Ik moest denken aan het bekende boek ‘de Christenreis’ van John Bunyan. In het Engels heet het ‘the Pilgrim’s Progress’. Ik denk aan vele liederen. ‘Jezus ga ons voor, deze wereld door’. Zijn wij ook zulke pelgrims? Voelen wij ons soms niet veel te veel thuis hier? Verlangen we dicht bij Hém te zijn, Hem te ontmoeten?
Maar nu is er wel één grote misvatting mogelijk, als we zo het leven als Christen zien als een pelgrimstocht. Dan krijg je namelijk al heel snel het beeld, dat het híer dor is, en dáár, straks, mooi. Het leven als trektocht door de woestijn. Bar land, droog, kaal, hard. Heel wat liederen zingen zo. “In de woestemij, Heer, blijf ons nabij’. Of psalm 63 die we net zongen “‘Hier in een land waar niets wil groeien/ blijft het verlangen in mij gloeien”. En soms, soms klopt het ook helemaal. Juist als het leven bar is en hard, dan kun je uitzien naar het einde van de reis. Met de psalm “van verlangen smácht mijn ziel… Mijn hart en mijn lijf roepen om de levende God”. Soms ís de levenstocht een woestijnreis!
Echter, is het leven met God dan nu alleen maar afzien? Dat brengt ons bij mijn hoofdpunt voor vanavond. De verrassing in deze psalm, psalm 84. Hij gaat over de pelgrimstocht, maar juist heel positief! Op weg gaan met God is juist een vervuld, een gezegend leven! Hier geen zuchten in de woestijn, maar juist heel andere beelden. Luister gewoon maar naar vers 6 t/m 8 [lees voor uit Bijbel]. Proef je het? Ja, er wordt een dor dal genoemd. Maar vooral andere dingen: ‘Gelukkig… oase, zegen als regen…’. ‘Van kracht tot kracht voortgaan’ – dat staat er letterlijk. Zó mag je leven zijn, als je op weg bent op Jezus’ weg!

[onderweg is God al krachtig aanwezig]
Vanmorgen hoorden we dat ook in de tempel, het einddoel, God niet grijpbaar aanwezig was. Maar vanavond mogen we het omgekeerde horen: tijdens de reis is God niet afwezig. Onderweg naar Hem mag je merken dat Hij al meetrekt! Wie gaat met God wordt onderweg gezegend en gesterkt. Gaan op de weg van het geloof ís geen dorre tocht ver van God. Echt niet. Het is juist het beste leven dat je kunt hebben!
Luister maar naar de psalm. Vers 7 ‘trekken zij door een dal van dorheid’ – ja, dat kan. Het leven heeft uitdagingen. Het Hebreeuws is hier trouwens wat onhelder, maar het moet hier om een dorre plek gaan. Dat blijkt wel uit het vervolg, en daar gaat het me nu om: ‘het verandert voor hen in een oase!’. Ook hier is het Hebreeuws wat vreemd, maar de bedoeling is duidelijk. Er is een bron beschikbaar, dat wil zeggen: verkwikking, kracht. Díe mag je vinden als pelgrim. “Bij U, Heer, is de levensbron” – zegt een andere psalm. Je leeft óp. ‘Zegen daalt als regen neer’. Wat ben je gezegend, als je zó je weg gaat. Geen afzien, maar geholpen worden!
En door wie? Vers 12 zegt het “God de Heer is zon en schild”. Zon, dat is licht, warmte, leven. En een Schild, dat is bescherming tegen aanvallen. Wéldaden, zo staat er, die geeft de Heer. Niet alleen straks in Sion, maar ook nu al onderweg! Zo staat het er immers letterlijk ‘zijn weldaden weigert hij niet’ – aan wie? ‘aan wie oprecht hun weg gaan’. Pas als je pelgrim bent, merk je deze dingen. Onbekend voor een ongelovige. Maar de ervaring van wie gáát!

[bekrachtigd en gezegend je weg gaan]
Nee, het leven van het geloof is geen woestijnreis. Tenminste niet standaard. Natuurlijk ben je nog niet in het paradijs, we zijn juist onderweg. Dorre dalen daar moet je soms door – je kunt ook vertalen ‘de vallei van geween’. Maar je hoeft je er niet alleen en op eigen kracht doorheen te vechten. Als je gaat op Gods weg, als je een volgeling bent van Jezus Christus, dan mag je juist bekrachtigd en gezegend je weg gaan. Ervaren dat God de levende God is, zoals vers 3 zegt. Leven op Gods weg, pelgrim zijn, is góed, gezegend, vervuld leven. Zo mag ik het tenminste wel ervaren. Hij geeft je de goede weg om te gaan, maar ook kracht óm die weg te gaan. Sterker, nog, al gaande merk je dat het een weg is om met vreugde te gaan. Geleid, geholpen, gecorrigeerd soms ook. Als je droog bent van binnen mag je naar de bron gaan. Hij geeft soms zomaar oases, en niet alleen als we het Heilig Avondmaal vieren. En dan ook nog de zekerheid dat je uitkomt bij het geweldige eindpunt: Gods heerlijkheid. Dat is straks, maar ook nu al mag je zijn geluk ervaren.
Dan ligt het niet aan hoe je levensweg van buiten gezien is. Die is bij u of jou misschien weinig anders dan bij de buurman. Maar de psalm zegt het zo mooi: “in hun hárt zijn de wegen naar U”. Een pelgrim ben je van binnen. In je hart ligt de weg. Christenen werden vroeger ‘mensen van de Weg’ genoemd. In je hart ben je een pelgrim. En dan ben je een gezegend mens. Dan mag je elke dag gaan in Gods kracht.

[wat ertegen op komt]
Maar nu kan ik me voorstellen dat dit niet bij iedereen resoneert. Steeds krachtiger voortgaan, door zegen beregend… Misschien kun je er weinig mee op dit moment. Dat kan verschillende oorzaken hebben. Misschien zijn de omstandigheden moeilijk, maak je van alles mee. Nee, dan moet je daar niet met gedwongen geloof overheen stappen alsof het er niet is. Het is er wél. De psalm zegt het “trekken ze door een dal van dorheid” – het wordt benoemd. Zulke punten zíjn er. Maar… God is er ook, toch? Breng al die dingen maar bij Hem, met kracht zoals vers 9 het doet [lees voor].
Dát is juist het diepe geheim van het pelgrimsleven: ín alles wat je kan overkomen zal Gód je niet laten zitten. Misschien voelt het zo, maar heel de Bijbel is vol beloften van transformatie. Dorre dalen die oases worden. De wonderen waar het Avondmaal ons vandaag op wees: dat je Heer wéét wat lijden is. Dat Hij leven geeft uit de dood. Dat Hij zijn goedheid laat proeven onderweg… Blijf geloven, blijf bidden, ja durf zelfs te danken. Jezus zegt het ‘wie gelooft, stromen van levend water zullen uit zijn binnenste vloeien’.
Misschien voel je je wel dor op dit moment. Maar bij God is de bron. Zo was het al toen het volk Israël door de woestijn trok. Telkens weer leek het hopeloos: geen water of geen voedsel. Maar telkens weer gaf hij water uit de rots. Lag er ’s morgens manna. Is dit niet de ervaring van Gods mensen door alle eeuwen heen? Blijf de Heer zoeken. En blijf trouw op Jezus’ weg. Want dat staat er ook: ‘zijn weldaden weigert Hij niet aan wie oprecht hun weg gaan’. Oprecht, dat wil zeggen: met je hele hart, én met je hele leven. Haak niet af! Voor wie volhoudt zal blijken: het is niet alleen maar woestijn. Er zijn ineens oases. En misschien wel hele valleien die veranderen, rijke zegen als regen. Genade en glorie schenkt de Heer, écht. Houd vast aan Hem!

[oproep: ga zó je weg]
Ja, durf te geloven wat deze psalm ons voorhoudt. Niet alleen het beloofde einde van de reis is krachtig. De levende God ondersteunt zijn pelgrims krachtig. Durf dit eens helemaal te vertrouwen, te laten binnenkomen. Wat de psalm zegt in vers 8 “Steeds krachtiger gaan zij voort” – oude vertaling “van kracht tot kracht”. Zó wil de Heer het pelgrimsleven laten zijn. Ook in dorre valleien. Laten we ons vol geloof uitstrekken naar díe instelling, die ervaring. Ja, dan moet je wel afzien van je eigen kracht. Dan heb je de bron nodig in je binnenste, de Heilige Geest. Maar die wil de Heer zeker geven en laten stromen. De Herziene Statenvertaling zegt het zo mooi “Gaan zij door het dorre dal… dan maken zij God tot hun bron”. Laten we dát telkens weer doen.
En dan kun je gaan. Gaan in vertrouwen. Zoals vers 13 zegt [lees voor]. Leven uit Hem, en met Hem, en voor Hem. Onderweg naar Hem, en toch is Hij nu niet afwezig.
Dan is deze psalm vol van een wonderlijke dubbelheid. Aan de ene kant nu al gezegend zijn met Hem als bron – en toch ook uitroepen “van verlangen smacht mijn ziel”. Want we zijn er nog niet…

[Slot]
Maar we zijn wel onderweg. En het eindpunt is eindeloos. De stad van God. Zijn heiligdom. Bij Hem aankomen, voor altijd. Wat zal dát onvoorstelbaar goed zijn. Een lofzingende menigte, niet te vergelijken met in de tempel eens. Een nieuwe hemel en aarde. Een feestmaal, niet te vergelijken met het karige Avondmaal hier. Jezus zien en voor Hem knielen. Dan wordt waar wat vers 6 van de psalm zegt “Gelukkig wie wonen in uw huis, voortdurend zullen zij U loven”. Dan is de pelgrimsreis voorbij. Dan hoeven we niet meer op de drempel te staan. Dan mag ieder die hier de Heer volgt, binnengaan, binnengaan in eeuwige vreugde.

Amen.