Gemeente van Jezus Christus,

[intro: de gevoelens bij dit proces]
we hoorden uit de Bijbel over hoe Jezus veroordeeld wordt door de Joodse raad, het sanhedrin. Ik liet het in de voorbereiding voor deze preek op me inwerken. Het trof me wat voor een ongelooflijk onrechtvaardig en gemeen gebeuren het is! Allemaal vindt het plaats in de duisternis van de nacht. Maar ook figuurlijk is het allemaal donker. Zijn dit nu de vrome leiders van Israël? Is dit rechtspreken?
Het doel staat vast: Jezus moet dood. Valse getuigenverklaringen? Geen probleem, als dat doel maar bereikt wordt. Een vastgebonden gevangene mishandelen? Het gebeurt gewoon. En dan vooral die akelige details in vers 65. We hoorden hoe de Heer bespuugd wordt. Niet door een of andere dienaar, maar door de rechters zelf, als je goed leest. In het Grieks staat er een vorm van “ptuo” – je hoort het er gewoon in [spuuggeluid]. Jezus wordt geblinddoekt en dan in zijn gezicht geslagen, en overal hard gestompt. Hij wordt belachelijk gemaakt: “Profeteer dan!” Ja, de Romeinen, aan wie Jezus hierna nog wordt voorgeleid, zijn beter in pijn doen – geselen, aan een kruis spijkeren. Maar in hun behandeling kan nog een zekere onverschilligheid liggen. Hier is zo’n haat, zo’n oneerlijkheid. Zo’n onrecht door rechters!
Het lijkt wel op wat er vandaag nog gebeurt in onfrisse regimes: processen waarvan de uitkomst al bij voorbaat vaststaat. Valse beschuldigingen. Mishandeling en mensenrechtenschendingen. Maar nu dus in Jeruzalem, door de leiders van Gods volk. Nu bij Jezus, de meest onschuldige en rechtvaardige mens ooit. Bij Hem die mijn Heer is. Het raakt me als ik het hoor, en ik hoop u en jou ook. Zo ónrechtvaardig, zo oneerlijk!

[het ongekende onrecht in dit proces]
Onrecht is wel het kernwoord als je dit nachtelijke schijnproces moet samenvatten. Van begin tot einde Lees verder →

Gemeente van Jezus Christus,

[intro: Weense en andere machthebbers]
afgelopen week was ik met ons gezin in Wenen. Een mooie stad vol geschiedenis. Van alles is er te zien: standbeelden van mannen op paarden, enorme paleizen van keizers en prinsen. Ook op andere gebouwen, zoals musea stat nogal eens de naam van de heerser die het heeft laten bouwen. [VB: natuurhistorisch museum – enorm. Ertegenover nóg zo’n gebouw, spiegelbeeld. Op allebei: gebouwd door keizer Frans Joseph. Tussen de beide musea in: standbeeld van keizerin Maria Theresia omringd door belangrijke mensen. Wát een vertoon van rijkdom! In museum nog iets bijzonders: een boeket bloemen dat de liefde tussen een keizer en keizerin bezegelde. OK – bijzonder om te bewaren?? Maar… bloemen zijn gemaakt van edelstenen. O.a. >2000 diamanten erin]
Mooi allemaal. Maar: wie betaalde het uiteindelijk? Ik was ook op de Karl-Marx-hof, en dan ga je daarover nadenken. Belasting uit heel het Oostenrijk-Hongaarse rijk verzameld kwam in Wenen terecht. En wat ermee gedaan: niet zozeer iets waar de mensen die die belasting betaalden iets aan hadden, maar m.n. voor de eer en glorie van degenen met macht…
Ik dacht in trein terug: lijkt me mooie introductie voor preek van vanavond. Want
in Markus 10 vers 42, we hoorden het net, zegt Jezus dit volgens de NBV21: “jullie weten dat de volken onderdrukt worden door hun eigen heersers en dat hun leiders hun macht misbruiken”. Dat is volgens mij net té negatief vertaald, Jezus zegt letterlijk iets subtielers. Je zou het misschien zo kunnen weergeven: “jullie weten dat zij die heersen óverheersen, dat de groten hun macht vergroten”. En dan veelzeggend erachteraan: “zo moet het onder jullie niet zijn!”
De keizers van Oostenrijk-Hongarije: verlichte despoten. Onderdrukten niet – verlicht. Maar wel despoot – hun wil was wet. Overheersen. En hun rijk groeide eeuwenlang, en hun macht en rijkdom ook. “de groten hun macht vergroten”.
Waren ze nu zo slecht, die heersers in Wenen? Nee, maar het lijkt erbij te horen als je aan de top staat, in welke tijd dan ook. Dat het nooit genoeg kan zijn, dat macht verslavend is. Dat een leider geen dienaar is, maar een héérser. Al dan niet verlicht. Dat je je groot maakt – al die standbeelden in Wenen waren opvallend méér dan levensgroot, zodat je jezelf kleiner voelt. Geen toeval! En laten we vooral ook naar de huidige tijd toegaan. Lees verder →

Gemeente van Jezus Christus,

[intro: klok bij uitvaart]
Afgelopen dinsdag hoorde ik vanuit mijn studeerkamer de kerkklok van deze kerk luiden. Je hoort het, en je denkt: wat is er aan de hand? Dat werd al snel duidelijk. Er kwam een zwarte auto langsrijden met twee van die vlaggetjes voorop, en daarachter meer auto’s met allemaal zo’n vlaggetje in het portierraam geklemd. De stoet van een uitvaart. Een gemeentelid dat niet begraven werd vanuit onze kerk, maar onderweg ging naar elders. Uit respect werden de kerkklokken geluid, op het moment dat ze langs de kerk reden. Een mooi gebaar van respect, van uitgeleide.
Ik moest denken aan mijn tante, waar ik vroeger wel logeerde. Zij woonde, en woont nog steeds, precies tegenover de ingang van een grote begraafplaats. Als ik daar was, dan hoorde je nogal eens klokken luiden. En dan wist je het al: daar komt weer zo’n begrafenisstoet aan. Ik keek met mijn neefje uit het raam, en het klopte altijd. Kinderen, jullie hebben vast ook wel eens de kerkklokken horen luiden voor een begrafenis. Een mooie klank, en toch met iets ernstigs. Als je het hoort, dan weet je: er is iemand gestorven. Als je het vaker hoort, dan denk je: wéér iemand gestorven. Ik denk dat er best mensen zijn, die niet in het huis van mijn tante zouden willen wonen. Telkens weer de klok die luidt. Telkens word je er even aan herinnerd, dat ieder mens een keer zal sterven. Jij ook, ik ook. Willen we daar wel aan denken?
in het evangelie van Marcus klinkt ook zo’n klok. Vanalles wordt er verteld over de woorden en wonderen van Jezus, maar daartussendoor klinkt drie keer ineens een ernstig woord van Jezus. Een lijdensaankondiging. Dat Hij zegt: ‘Ik zal lijden, en sterven, en ook weer opstaan’. Het is als een klok die je opschrikt en ernstig maakt. Lees verder →

Gemeente van Jezus Christus,

[duisternis toen]
Het is een duister Bijbelgedeelte dat we samen lazen. De gevangenneming en het verhoor van Jezus. Letterlijk duister, en figuurlijk net zo goed. Het is goed denk ik, om het hele gebeuren eerst maar gewoon eens te Laten doordringen. On het vóór je te zien. Om te voelen hóe donker dit alles is. Hoe de nacht zwart is, juist op dit moment.
Probeer er in gedachten eens bij te zijn. Het is nacht, en veel verlichting was er destijds niet. Jezus is in een donkere tuin met zijn leerlingen. In gebed heeft hij geworsteld met wat komt. En kijk, daar komt het al! Fakkels met gelig licht naderen door de nacht. Een ongeordende troep mensen met zwaarden en knuppels komt aanstampen. Judas gaat voorop, de verrader. Met een onschuldig gezicht komt hij naar Jezus toe en kust hem. Op dat teken wordt Jezus vastgegrepen en afgevoerd. Wat een duister verraad! En Jezus’ leerlingen? Ze gaan er vandoor, allemaal! Hij is alleen tussen zijn vijanden.
Vervolgens komt Jezus terecht in een onordelijke vergadering van de Sanhedrin, de Joodse rechtbank. Midden in de nacht zijn ze samengekomen, in hun haast om kwaad te doen. We gaan een schemerige zaal in, verlicht met flakkerende olielampen die rare schaduwen werpen. Daar staat Jezus, gevangen en gebonden. Alle regels van het recht worden met voeten getreden in deze nachtelijke hoorzitting. De uitkomst staat allang vast: Jezus moet veroordeeld, moet dood. Deze vreemde prediker bedreigt de gevestigde belangen, en dat mag niet. Onbeschaamd worden valse getuigen gebruikt. Wat een duisternis, ook figuurlijk! Het begint met botte berekening, het wordt aangevuld met pure haat. Jezus, geboeid en gebonden, wordt bespuugd. Hij wordt geblinddoekt en in het gezicht geslagen. Ze drijven de spot met hem als profeet. Alle kwaadaardigheid komt los. Een weerloos mens wordt afgetuigd en vernederd, en iedereen doet mee. En daarna? Jezus wordt afgevoerd om gedood te worden. Ook weer afgehandeld.
Werkelijk, wat een duisternis! In deze nacht heeft het kwaad zwaar de overhand. Wie goed wil, is allang gevlucht of staat machteloos. Jezus zelf zwijgt, waar verdedigen zinloos is. Een akelig tafereel, en tegelijk maar al te reëel. Al te voorstelbaar, dat zulke dingen gebeuren.

[duisternis nu]
Dergelijke dingen gebeuren nu ook. In onze Lees verder →