Waar gebeurd: enige tijd geleden was ik op weg om te gaan klussen bij mijn broer die ver weg woont. Onderweg stopte ik ergens bij een tankstation. Een praatgrage klant was daar in gesprek met de caissière. Blijkbaar had zij er behoefte aan om haar hart te luchten, want ik ving zinnen op die mijn aandacht trokken. Ze zei ongeveer dit. “Ik help echt niemand meer! Je zet je in en wat krijg je terug? Nog niet eens een bedankje! Ik kies voortaan mooi voor mezelf, en de rest zoekt het maar uit!”
Wat een trieste woorden! Vooral omdat ze echt diep gemeend klonken. Ik kwam naar de kassa om af te rekenen, en het gesprek brak af. Maar de rest van de autorit bleef het door mijn gedachten malen. Wat zou er toch gebeurd zijn dat haar zo teleurgesteld maakte? En vooral: zou ze gelukkiger worden door voortaan maar niets meer te doen voor een ander? Ik werd somber toen ik daar over doordacht. Hoe begrijpelijk ook, zo ontneem je jezelf de kans om te ervaren dat niet iedereen zo doet, dat er wel goedheid en waardering van anderen kan komen. Dan word je snel een bitter en eenzaam mens.
Andersom bedacht ik hoe voorzichtig je moet zijn als een ander hard en gesloten overkomt. Wat kan daar niet een heel verhaal achter zitten van teleurstelling en verdriet! De neiging is heel snel om onvriendelijk terug te doen, of het bij een oppervlakkig contact te houden. Maar hoe kan zo iemand ‘ontdooien’, vrij komen uit zo’n leven in teleurstelling? Hoe kan ik of kunt u daarbij helpen? Juist door toch hartelijkheid en liefde en aandacht te blijven geven. Eigenlijk juist wat die vrouw zelf had gedaan…
Maar hoe houd je dat vol als een ander afwijzend doet, niets teruggeeft? Hoe voorkom je dat je zelf afknapt? Het jaarthema in onze kerk is ‘Leven uit de Bron’. Alleen geven zonder zelf te ontvangen kan niemand. Maar… bij God is een bron waar we ons op mogen aansluiten. Hij geeft wat wij mogen doorgeven: genade en liefde, vreugde en vrede. Wie leeft uit die Bron, die kan doorgeven aan anderen. Ook als mensen hard tegenvallen – want dat gebeurt, zeker! Maar dan is er Eén die je weer wil vullen, zodat je verder kunt en zelfs jezelf kunt blijven geven. Leef uit de Bron – dan verdort je leven nooit!

President Trump regeert in de VS als u dit leest. Wat dat het land en de wereld zal brengen, weten we over vier jaar… Van de regering van Obama kan nu de balans opgemaakt worden. Hoe zal hij herinnerd worden over enkele decennia? Lastig te zeggen nu we er nog zo dichtbij staan.
Op mij persoonlijk heeft Obama altijd een positieve indruk gemaakt. Niet dat ik het in alles met hem eens ben, maar hij komt over als een betrouwbare man met idealen waar hij voor gaat. Tekenend is dat hij geen schandalen gehad heeft over zijn persoonlijk leven. Ga er maar van uit dat zijn tegenstanders zijn hele verleden hebben uitgespit! Blijkbaar was daar niets te vinden waar ze hun voordeel uit konden halen.
Obama spreekt me ook erg aan vanwege de manier waarop hij zich liet inspireren vanuit het christelijk geloof. Nu noemt in de VS elke presidentskandidaat zich min of meer christelijk, anders maak je daar geen kans om gekozen te worden. Maar bij Obama zit het toch dieper. Hij is namelijk helemaal niet in een gelovige omgeving opgegroeid, vertelt hij zelf. Als twintiger werkte hij samen met mensen uit ‘zwarte’ kerken. Hij ging zich toen bewust christen noemen. De reden? Hij ontdekte in de praktijk van die kerken de kracht van geloof. Een kracht om dingen in beweging te zetten en sociale verandering tot stand te brengen.
Kijk, en dát vind ik nu het mooie. In de VS, maar ook in ons land, is christelijk geloof al te vaak gebruikt om dingen bij het oude te laten. Christendom en conservatisme zijn vaak vrijwel synoniem geweest, en soms nog. Voor Obama is Jezus volgen echter juist progressief: het laat je je inzetten voor een andere wereld, een wereld die béter is dan wat we nu hebben. Zulke mensen kunnen we in Nederland ook meer gebruiken. Idealistisch en bevlogen. En tegelijk integer en met een helder verstand. Is er hier op één of ander kieslijst ook iemand die wat van Obama wegheeft?

Ik weet u of u het zich bewust bent, maar we leven momenteel in de ‘maand van de spiritualiteit’. Aan het begin van elk jaar keert deze maand terug – misschien om aan te kunnen sluiten bij goede voornemens van mensen: minder leven voor je werk, minder doorrennen zonder tijd voor diepere dingen? Hoe dan ook, de Protestantse Kerk doet op haar manier ook mee aan deze maand! Namelijk met een advertentiecampagne in verschillende bladen. De teksten gaan ongeveer als volgt: “Geloven doe je in de kerk? Nadenken ook”; of “… onthaasten ook” of “… verwonderen ook”.
Ik heb altijd mijn twijfels als een kerk zo reclame maakt. Is geloof wel product dat je aan de man kunt brengen met marketingtechnieken? Maar over deze campagne is in elk geval nagedacht. Ons land kent heel wat zinzoekers, mensen die op één of andere wijze bezig zijn met spiritualiteit. Bladen als de ‘Flow’ of de ‘Happinez’ verkopen goed! Alleen leven op het platte vlak bevredigt velen blijkbaar niet. Toch zullen zulke mensen niet snel een kerk opzoeken voor hun spirituele zoektocht. Waarom niet? Uit onderzoek voor deze reclamecampagne blijkt dat zinzoekers niet naar de kerk komen, omdat ze veronderstellen dat je daarvoor ‘volleerd gelovige’ moet zijn. Naar de kerk ga je als je het al gevonden hebt, niet als je zoekt, zo is het idee.
Het is goed om eens te benoemen dat het anders is! Iedereen is welkom in de kerk, waar je ook staat in je spirituele zoektocht. Die uitdrukking ‘geloven doe je in de kerk’ suggereert slinks dat het in de kerk gaat om dingen aannemen op gezag. Maar geloof is veel dieper, het is een vast vertrouwen diep in je hart. Het is met redeneren niet over te brengen. Geloof is bij uitstek ‘spiritueel’ – daar zit het woord ‘spirit’ in, geest. Gods Geest alleen kan het je geven. Alleen: waar vind je zoiets ongrijpbaars als de Geest? Enerzijds: overal. Maar anderzijds: er zijn plekken die duidelijk spiritueler zijn dan andere… Een heel eenvoudige kerk misschien?