Onlangs overleed Johan Cruijff, de legendarische voetballer. Hij stond niet alleen bekend vanwege zijn voetbaltalent, maar ook vanwege zijn wonderlijke one-liners. “Elk nadeel heb zijn voordeel” is wel zijn bekendste uitspraak, inmiddels een algemene Nederlandse uitdrukking. Een andere opmerking filosofische opmerking van hem is “je ziet het pas als je het doorhebt”. Daar mag je wel twee keer over nadenken…
Over ‘iets op een bepaald moment pas zien’ heb ik voor u een klein raadsel. “Je ziet het pas als het er niet meer is. Ra, ra, wat is dat?” Tja… Meestal is het andersom natuurlijk. Maar wat zie je nu pas als het er níet meer is? Iemand denkt misschien aan zijn tuinkabouter in de voortuin. Je loopt er zo vaak langs, je ziet het ding niet eens meer. Tot op de dag dat grappenmakers het ding wegnamen. Toen zag je hem ineens wel. Of beter gezegd: je zag een lege plek waar de tuinkabouter hoorde te staan.
Weet u, zo is het met veel dingen in het leven. Eigenlijk kan ieder goed ding het antwoord zijn op het raadsel. Denk aan je gezondheid. Zolang je goed gezond bent denk je niet aan je gezondheid. Pas als je iets gaat mankeren, merk je wat je mist. Als je door een gebroken been niet meer kunt fietsen of autorijden bijvoorbeeld – wat onthand kun je dan zijn. Of als je gehoor het laat afweten. Of… vul maar in. En het kan voor allerlei andere zaken gelden: vrijheid, genoeg geld. Je ziet het pas als het er niet meer is!
Het gevaar is groot dat je wel zucht of klaagt als je iets niet hebt. Maar dat je niet geniet van en dankbaar bent voor wat je wel hebt. Alsof dat vanzelf spreekt! Daarom is het goed om op zijn tijd te doen wat een oud lied zegt “tel uw zegeningen, tel ze één voor één”. Dat is moeilijker dan het klinkt! Pas als je denkt aan wat anderen niet hebben, besef je hoe rijk je zelf bent. Dan is ook waar hoe het lied vervolgt “tel ze één voor één, en u ziet Gods liefde dan door alles heen”. Vergeet niet te danken – een dankbaar mens ziet meer!

Elk jaar tussen kerst en oud en nieuw wordt op de radio de ‘Top 2000’ uitgezonden. Al jaren stond ‘Bohemian Rhapsody’ op nummer 1, maar afgelopen jaarwisseling was er een nieuwe nummer 1: ‘Imagine no Religion’ van John Lennon. Dit had ongetwijfeld te maken met gebeurtenissen uit het toen afgeronde jaar. Het begon met de aanslag op ‘Charlie Hebdo’, en daarna nog volgde nog veel geweld en aanslagen. In verreweg de de meeste gevallen religieus gemotiveerd. Geen wonder dat ‘imagine no religion’ dan een snaar raakt bij mensen. Zou de wereld niet beter af zijn zonder geloof?
Onlangs werden we opgeschrikt door de bloedige aanslagen in Brussel. Opnieuw gepleegd ‘in naam van de islam’. (Overigens: nooit vergeten hoeveel moslims zulke daden absoluut afwijzen!). En opnieuw kun je verzuchten: zou de wereld niet beter af zijn zonder religie?
Toch denk ik dat niet. So wie so worden zo alle geloven op één hoop geveegd. Volgens mij maakt het nogal wat uit wát voor geloof je aanhangt! En binnen één geloof, welke versie ervan je volgt. Maar er is een fundamenteler probleem. De geschiedenis leert dat in samenlevingen waar religie werd uitgebannen, geweld en wreedheid helaas niet ophielden. Door Mao, Stalin, Pol Pot en Kim Jong Il zijn zelfs méér doden gevallen dan door welk religieus geweld in de wereldgeschiedenis dan ook… Het probleem zit dieper: in hoe wij mensen zijn. Wil je echt een wereld van vrede en harmonie? Het is onmogelijk zolang mensen niet fundamenteel veranderd worden. En ik denk niet dat we dat zelf kunnen.
Daarom ben ik blij te geloven in een God die mij en de wereld veranderen kan. Daarom bid ik daarvoor, en zet me ervoor in. Tegelijk wetend dat het me gegeven moet worden. Is dat ‘religion’? Wellicht. Maar ik geloof niet dat de wereld daar slechter van wordt. Integendeel!