Christelijke waarden

Ineens werd er weer over gesproken: over christelijke waarden in de samenleving. Bij de Algemene Beschouwingen na Prinsjesdag begon Wilders erover. Er bleek dat hij ‘opkomen voor je eigen volk’ zag als zo’n waarde.

Zijn er eigenlijk wel christelijke waarden? En zo ja, is dit er dan één van? Om met het laatste te beginnen: ja, die zijn er. Ik vrees echter voor Wilders dat ‘opkomen voor je eigen volk’ hier niet hoog bij scoort. Jezus leert ons als broeders en zusters met elkaar te leven, ongeacht je afkomst. Hij ging om met de destijds verachte Samaritanen. Hij genas ziekte bij soldaten van de Romeinse bezettingsmacht! Vanuit de hemel bezien, zijn we allemaal mensen. Vanuit dat perspectief stellen de verschillen niet veel voor. ‘Ons burgerschap is in de hemel’ schrijft Paulus ergens. Het laatste Bijbelboek schildert ons in de hemel een grote menigte ‘uit alle volken, talen, naties en stammen’. Voor wie daarheen leeft, zijn verschillen tussen allochtoon of autochtoon ook nu al relatief. Die tussen immigrant en gevestigde burger al evenzeer. Nee, nationalisme is géén christelijke waarde.

Wat is dan wel een christelijke waarde? Ik denk aan vrijheid en aan dienstbaarheid. Het evangelie heeft op ons continent een cultuur voortgebracht van vrijheid. Veel vluchtelingen begrijpen dit. Daarom komen ze hierheen. Niet alleen vanwege de welvaart, ook vanwege de vrijheid die ze thuis misten! Naast vrijheid moet echter de dienstbaarheid staan, wil ze niet ontaarden in ‘ieder voor zich’. Het christelijk geloof stond aan de wieg van ziekenhuizen, zorg voor wezen, weduwen en ouden van dagen. Ons continent is erdoor gevormd. Hierbij past ook zorg voor mensen die huis en haard zijn ontvlucht. Dat betekent niet iedereen blindelings een verblijfsvergunning geven. Het betekent wel een menswaardige behandeling voor allen, en een plaats om te wonen voor wie geen toevluchtsoord meer heeft.

Deze waarden zijn het waard om te bewaken. In asielzoekerscentra bijvoorbeeld. Daar mogen we geen dwang en repressie accepteren. Hoe bestáát het dat christenen daar worden geïntimideerd? Het gebeurt helaas! Maar ook in het politieke debat. Opdat niet angst en eigenbelang het laatste woord zullen hebben. Dat zou pas echt een ramp zijn voor ons land.

(Veel in deze column is ontleend aan dit ‘commentaar bij de tijd’ van dr. Arjan Plaisier)

De afgelopen tijd ging het nieuws heel vaak over vluchtelingen. Mensen, vooral uit Syrië die wegvluchten voor de onveiligheid en onvrijheid. Aan de ene kant dictator Assad, aan de andere kant de wreedheden van de Islamitische Staat… Wie zou daar willen leven?

Afgelopen week las ik in het nieuws een uitspraak van de Hongaarse premier Orbán, die mij werkelijk trof. Hij zegt namelijk: we moeten geen vluchtelingen uit Syrië opnemen, want de grote toestroom van moslims bedreigt de christelijke identiteit van ons continent. Inmiddels zijn deze woorden opgepikt door landen als Polen en Slowakije, die met zo’n redenering de asielzoekers weigeren die de EU hen wil toebedelen.

Deze woorden maken mij echt boos en verdrietig. Niet zozeer wegens het ophitsende ‘grote toestroom’ – Europa heeft 750 miljoen inwoners, er zijn nu ca. 300 000 Syriërs gekomen, dat is minder dan 0,05% van dat aantal. Bedreigen die je identiteit, als er in Europa allang zo’n 50 miljoen moslims wonen?

Vooral word ik boos en droevig, omdat uit deze woorden een totáál onbegrip blijkt van wat ‘christelijke identiteit’ inhoudt. Houdt dat niet in dat je een volgeling van Jezus bent, en zijn woorden serieus neemt? En wat, denkt u, zou Jezus doen als hij geconfronteerd werd met zoveel mensen in nood? Ik zal een paar woorden van Jezus aanhalen. “Wees barmhartig, zoals uw hemelse Vader barmhartig is”. “Ik had honger en jullie hebben mij te eten gegeven, dorst en jullie hebben mij te drinken gegeven. Ik was een vreemdeling en jullie namen mij op… want alles wat jullie gedaan hebben voor een van de onaanzienlijksten van mijn broeders of zusters, dat hebben jullie voor mij gedaan”.

Als een continent, een land of een premier zich ‘christelijk’ noemt en er komen vluchtelingen op zijn pad, dient dan niet de eerste gedachte te zijn hoe je kunt helpen? Daarná komen pas de moeilijke vragen over wat je samen aankunt en waar grenzen liggen. Het startpunt ligt geheel anders: niet bij ‘houden wat we hebben’ – want ik vrees dat Orbán ten diepste dat bedoelt – maar bij bewogenheid.