‘Van krantenjongen tot miljonair’ zo wordt de Amerikaanse droom wel uitgedrukt: iedereen kan ver komen, als je de kansen maar benut en een beetje geluk hebt. Maar is dat wel zo in ons land? Uit onderzoek blijkt dat de afstand tussen rijkeren en armeren steeds groter wordt, en de kans om van de ene groep in de andere te komen steeds kleiner. Wat dat betreft lijkt er een Bijbels gezegde van toepassing ‘aan wie heeft, zal gegeven worden’.
Een paar voorbeelden maken het principe wel duidelijk. Als je rijk genoeg bent om een huis te kopen, heb je na dertig jaar geen hypotheeklasten meer, maar wel een huis dat je kunt verkopen. Als je je echter geen koophuis kunt veroorloven, hebt je na je pensioen nog steeds de maandelijkse huurkosten, en géén huis dat geld waard is… Ander voorbeeld: als je geld hebt, kun je het je veroorloven om het maximale risico te nemen bij de zorgverzekering, en ben je maandelijks goedkoper uit. Iemand zonder buffer kan dat niet doen en betaalt meer. En zo is het met opleiding ook: wie geld heeft kan bijles voor de kinderen betalen, zodat ze een hogere opleiding voltooien en meer gaan verdienen dan de kinderen van iemand met weinig geld.
‘Aan wie heeft zal gegeven worden’ – het is wel waar. Maar waarom staat zo’n cynische wijsheid in de Bijbel? Of is dit anders bedoeld? Als je het nazoekt, gaan deze woorden in elk geval niet over geld. Het gaat over hoe je in het leven staat. Het gaat over groeien in een leven met God. En daarin werkt het inderdaad zo: als je daar eenmaal iets van kent dan neemt het gaandeweg een steeds grotere plek in in je leven. Het wonderlijke is: juist wie veel ‘heeft’ op aards vlak is in spiritueel opzicht vaak nogal arm. Wat dat betreft keert God de rollen om. Maar de gift is beschikbaar, voor iedereen. Strek je er maar naar uit, dan begint er een sneeuwbal te rollen!

Bij mij thuis staat sinds kort een aquarium. Zonder vissen, zover is het nog niet. Een nieuw-ingericht aquarium moet eerst een tijdje draaien met alleen de planten en de pomp erin, zodat er een natuurlijk evenwicht kan ontstaan. Maar over een weekje mogen de vissen komen. Mijn zoontjes kijken er al naar uit sinds het vertrek van hun goudvis.
Het is een leuk werkje, een aquarium inrichten. Een plan bedenken, plantjes kopen. Een bodem leggen, eerst een basis en daarover grind. Dan de plantjes op een leuke manier erin zetten. De inrichting afwerken met een stuk hout of andere decoratie… Ik voelde me een beetje als God die de wereld maakt en inricht. In deze kleine wereld van de aquariumbak bepaal ik hoe het gaat worden en wie er mag wonen.
Heel wat mensen denken volgens mij ongeveer zo over God. God, als Hij er is, dat is iemand die de wereld gemaakt heeft zoals Hij wil. Die nu zorgt dat de boel blijft draaien en van wie je het goede maar moet hopen. Iemand op afstand, zoals ik straks op afstand ben van mijn vissen: aan de andere kant van het glas.
Maar ten diepste is God anders. Hij is niet ‘ver weg achter het glas, aan de knoppen die mijn leven bepalen’. Hij is nabij, zegt de Bijbel. Hij leeft mee – dat doe ik op zich ook met mijn vissen. Maar in Jezus is hij zelfs zelf een mens geworden en heeft hij ons leven gedeeld. Het is wel heel toevallig dat juist de vis een oud christelijk symbool is voor Jezus! Hij die God is, werd een mens. Stel je voor, dat ik zelf een visje word in mijn aquarium! Ervaar hoe het is om in die glazen bak te leven. Hetzelfde voer eet, dezelfde vissentaal spreek. Dan is de afstand toch weg? En zó is God – hij werd in Jezus een mens als u en ik. Zou je hem dan niet kunnen vertrouwen?

Waar is het nog echt stil in ons land? Volgens mij niet in deze omgeving. Als je in een van den nieuwe wijken woont waar nog overal gewerkt en geklust wordt, maar ook als je in het ‘oude’ Poeldijk bent. Altijd hoor je wel auto’s of ander menselijk geluid, van een radio tot een sloophamer. Het is hier net zo min echt stil als dat het ‘s nachts echt donker is. Daarvoor wonen we met té velen op elkaar hier in het Westen!
Op vakantie kun je het soms anders treffen. Heel wat mensen gaan graag naar zo’n plek. Op het Franse platteland bijvoorbeeld, waar je ‘s avonds laat alleen de krekels hoort, en duizenden sterren aan de hemel te zien zijn. Als u dit leest ben ik net terug van een vakantie aan de Deense waddenkust, waar het hopelijk heerlijk leeg is. Dat zal weer wennen zijn hier!
Altijd drukte is niet goed voor een mens. Maar waarom zou je stilte willen hebben? Er zijn genoeg mensen die er een hekel aan hebben. Als het in je huis altijd stil is, is dat begrijpelijk. Dan doe je graag de radio of TV aan. Maar altijd geluid om je heen is niet goed! Stilte is opladen, bijkomen van alle prikkels die je de hele dag bestoken. Als de drukte buiten je weg is, kan ook de drukte in je hoofd hopelijk wat tot stilstand. Alleen al daarom is het goed soms stil te worden.
Maar er is nog een reden. Een lied zegt ‘de stilte zingt u toe, o Heer’. Pas als je stil geworden bent kun je iets opvangen van de stem van God. ‘A still small voice’ zeggen de Engelsen. Misschien klinkt u dit vreemd in de oren. Misschien verneem je nooit iets van hem. Maar ligt dat misschien ook eraan, dat wij niet stil genoeg zijn om te kunnen luisteren?