In de kerken wordt in deze tijd uitgebreid stilgestaan bij het lijden van Jezus. Niet zo’n opwekkend onderwerp, zou je denken. Waarom zou je daar zoveel aandacht aan geven? Toch is het goed en belangrijk om Jezus’ lijden te gedenken. Dat heeft een dubbele reden. Geloof bestaat namelijk uit twee dingen: jezelf leren kennen, en God leren kennen. Deze beide dingen leer je heel diep als je stilstaat bij wat er met Jezus gebeurde.
Om te beginnen leert het iets over ons mensen. De lijdensgeschiedenis van Jezus haalt ons uit de droom dat wij mensen ten diepste wel goed zijn en het goede willen. Immers, wat had Jezus gedaan dat hij de dood verdiende? Maar toch werd hij uit de weg geruimd. Voor de leiders van toen waren politieke belangen en macht belangrijker dan een mensenleven. Maar ook de gewone man komt bepaald niet mooi naar voren. Velen die eerder nog ‘hosanna’ riepen, roepen nu ‘kruisig hem’. Mensen blijken vatbaar voor manipulatie, lopen met de kudde mee, blijken te kunnen ontsteken in blinde razernij. Ook wie Jezus volgt is niet beter: al zijn leerlingen vluchten, één verloochent en een ander verraadt hem… Nee, je krijgt een ontnuchterende kijk op de mensen – op jezelf dus.
Ten tweede leert de lijdensgeschiedenis van Jezus ons over God. Als mensen aan God denken, is het vaak een soort vaag beeld van ‘iemand daarboven die aan de knoppen van de wereld draait’. Maar in Jezus’ gezicht zien we God die mee-lijdt. God die zich laat verwerpen door mensen. Wat een verschil met onze ideeën! En nog dieper: Jezus is maar niet een willoos slachtoffer. Hij neemt de schuld en het falen van al die mensen op zich. Hij wil eraan onderdoor gaan, om ons te bevrijden. Dat is het grote wonder van Jezus’ lijden. Dat God de mensen, die dus zó tegenvallen, niet loslaat, maar ze juist een nieuw begin wil geven. Verzoening, vergeving, zo noemen kerkwoorden dat.
Nee, denken aan Jezus’ lijden is heilzaam. Wel ernstig, maar ten diepste niet deprimerend. En… na de lijdenstijd volgt het Paasfeest!

We leven momenteel in de weken voor Pasen. Dit is voor veel gelovigen een tijd om bewust stil te staan bij het lijden van Jezus, en zo toe te leven naar het Paasfeest. Vanouds wordt er in deze periode gevast. Vroeger alleen door ‘de roomsen’, tegenwoordig staat dit gebruik breder in de belangstelling, ook in de protestantse kerken.
Wat is vasten eigenlijk? Letterlijk ‘niet eten’. Tegenwoordig wordt het echter ook breder getrokken: je vrijwillig onthouden van bepaalde dingen. Dus niet alleen ‘niet snoepen’ is een vorm van vasten, ook je Facebook-account ongebruikt laten tot Pasen, of geen muziek luisteren, of geen bloemen op tafel zetten. De mogelijkheden zijn eindeloos!
Maar waarom zou een mens zo iets doen? Wel, juist de tijd voor Pasen leert ons beseffen dat we van genade leven. Dat alles wat we hebben een geschenk is dat Jezus voor ons verworven heeft. God is goed voor ons, maar dat verdienen we niet. Dat is genade – dat je niet krijgt wat je verdient, maar krijgt wat je niet verdient. Juist om dat te beseffen kan het goed zijn om van iets te vasten.
Dit klinkt misschien raar: alles wat je hebt, is geschenk van God, schreef ik net. En dan zeg je als het ware tegen Hem ‘nee, dank U’!? En toch werkt het. Wat je altijd hebt, is namelijk niet bijzonder meer. Pas als je het even moet missen, voel je de waarde ervan. Als je je partner een tijd niet zag wegens een reis, voel je bij thuiskomst wat hij of zij voor je betekent!
Zo helpt een tijdelijk iets missen om het als geschenk van Gods genade te ervaren. Als er met Pasen weer een bos bloemen op tafel staat waar je eerst een lege plek had, dán zul je denken “dank u God, voor deze prachtige kleuren”. Als je weer een CD luistert na weken stilte, merk je weer hoe bijzonder het is dat dat kan. En ga zo maar door. Ik daag u uit: probeer het eens, zie ergens van af tot aan Pasen!