Het gebruik van het woord ‘u’ neemt af in de samenleving, en het gebruik van ‘jij’ komt er voor in de plaats. Ik heb er geen cijfers over, maar de tendens is onmiskenbaar. Wie zei er twee generaties terug jij tegen de juf, of Piet tegen je baas? Of als ik in mijn eigen leven kijk: ik moest u zeggen tegen mijn ouders, maar mijn zoontjes zeggen jij (tegen mij dan, niet tegen mijn ouders…)
Is het erg, zo’n verandering? Er zijn wel mensen die het een teken vinden van verloedering en verlies van respect. In sommige gevallen kan dat zo zijn, maar ik denk dat het te kort door de bocht is om zo meteen in het negatieve te schieten. In heel veel talen is er niet eens een verschil tussen u en jij! Denk aan het Engels, daar is iedereen ‘you’.
Belangrijker is waar het verschil tussen ‘u’ en ‘jij’ voor staat. Daar las ik iets belangrijks over: vroeger was ‘u’ een uiting van respect, nu is het veelal een uiting van afstand geworden. Ik denk dat dat waar is. Tegen je manager mag je ‘jij’ zeggen, tegen een vreemde zeg je ‘u’, ook al is hij niet hoger in rang. Dit verklaart ook meteen waarom kinderen geen ‘u’ meer zeggen tegen ouders: die zijn vertrouwd, niet vreemd.
Wat dat betreft is er iets opvallends. Nederlandse gelovigen spreken vanouds God aan met ‘U’, als uiting van respect. In andere talen die een beleefdheidsvorm kennen, gebeurt dat echter niet! Duitsers zeggen ‘Du’ en Fransen ‘Tu’ tegen de Allerhoogste. Als je dat voor het eerst hoort, komt het even vreemd over. Het geeft een gebed echter wel iets vertrouwds. Hij is nabij, niet een hoogste instantie ver weg! Wat dat betreft is het Nederlandse ‘U’ tegen God in gebeden eigenlijk minder passend in onze tijd. Het straalt meer en meer niet alleen respect uit, maar ook afstand. Voortaan dan maar ‘Jij’ zeggen als ik bid? Toch voelt dat niet helemaal goed. Om maar te zwijgen van de reacties die ik zou krijgen als ik het in de kerk wilde invoeren… Lastig, dat ‘u en jij’. Toch maar Engels gaan spreken allemaal?

In de dagen nadat u dit blad ontvangt, begint in onze kerk en in vele andere de zogenaamde ‘Paaskring’. In een reeks vieringen van Witte Donderdag tot en met Paaszondag wordt Jezus gevolgd op zijn weg. Dit zijn wel de meest intense dagen van het jaar in de kerk. Het centrale mysterie van het geloof komt aan de orde: hoe Jezus stierf en weer opstond, en zo een nieuw begin voor allen mogelijk maakt. Ik schrijf het nu zo kort neer, maar als je erover doordenkt, of nog liever: mediteert, dan gaat het je bevattingsvermogen te boven.
In de vieringen van deze dagen kom je de meest uiteenlopende situaties en emoties tegen. Een vredig samenzijn bij de maaltijd met vrienden – donderdag. Schrille kleuren van mishandeling, onrecht, moord, lijden – vrijdag. De leegte na het verlies van een geliefde – zaterdag. En tenslotte blijdschap, ongelooflijke blijdschap, als alles anders blijkt te zijn dan je dacht. Dood is geen dood, zinloos lijden blijkt een diepe zin te hebben gehad. Hij die je zag sterven lééft!
En dan heb ik het nog niet eens gehad over de wonderlijke contrasten: samenzijn met vrienden versus verraad door één van hen. Strijd versus slaap in de tuin van Getsemané. Het wonderlijke zwijgen van Jezus tussen al het geschreeuw. Jezus die bidt voor de mensen die hem kruisigen. Een rijk graf voor een man zonder geld.
Het lijkt wel een samenvatting van het hele leven! Ieder kan wel ergens zichzelf herkennen, en ieder zal zich ergens vervreemd voelen. Dit is hét verhaal, beter nog: dé werkelijkheid die de wereld bepaalt. Kom dan en kom het op je in laten werken. Kom luisteren waarom deze week de ‘goede week’ wordt genoemd! En dat is niet alleen omdat het toch goed afloopt…